Hoàn cảnh ra đời

Cuộc chiến tranh hóa học do Mỹ tiến hành ở Việt Nam đã gây ra những tác hại rất to lớn và lâu dài đối với đất nước ta. Đặc biệt, tác hại của chất độc da cam (CĐDC) đối với sức khỏe con người có thể còn kéo dài qua nhiều thế hệ.

Giải quyết hậu quả CĐDC, hàn gắn vết thương chiến tranh vừa là lương tâm, trách nhiệm, đạo lý đối với những người đã chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vừa là vấn đề xã hội nhân đạo đối với đồng bào ở những vùng bị ảnh hưởng CĐDC, vừa là vấn đề chính trị, ngoại giao tế nhị.

Đáp ứng yêu cầu đó, năm 1980, Ủy ban 10-80 ra đời và hoạt động đến năm 2000. Năm 1999, Ban Chỉ đạo 33 được thành lập. Trước đó, năm 1998, Quỹ Bảo trợ nạn nhân CĐDC thuộc Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đi vào hoạt động. Tuy nhiên, thực tế đòi hỏi phải có một tổ chức đủ sức đảm đương những nhiệm vụ đặt ra trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh đó, ngày 10/01/2004, Hội Nạn nhân CĐDC/dioxin Việt Nam (1) chính thức ra mắt hoạt động (Hội được thành lập theo Quyết định số 84/2003/QĐ-BNV ngày 17/12/2003 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ). Bà Nguyễn Thị Bình, nguyên Phó Chủ tịch nước được suy tôn làm Chủ tịch danh dự; Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, nguyên Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam giữ chức Chủ tịch đầu tiên của Hội. (2)

Những vấn đề cơ bản về Hội

Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam là tổ chức xã hội có tính chất đặc thù của những nạn nhân chất độc da cam và các cá nhân tự nguyện đóng góp công sức, trí tuệ, tiền, vật chất để giúp đỡ những nạn nhân chất độc da cam, khắc phục hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam

Hội được thành lập nhằm vận động các tầng lớp nhân dân, các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài giúp đỡ nạn nhân CĐDC hòa nhập cộng đồng xã hội; tập hợp đoàn kết hội viên, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của hội viên; giáo dục, động viên nạn nhân vượt khó vươn lên, đoàn kết giúp đỡ nhau trong cuộc sống và thực hiện nghĩa vụ, quyền lợi của người công dân.

Hội đại diện cho các nạn nhân chất độc da cam trong các mối quan hệ với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, trong đấu tranh buộc Mỹ phải chịu trách nhiệm tham gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học do họ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam.

Hội có quyền tư vấn xây dựng các cơ chế, chính sách; phản biện và giám định xã hội các cơ chế, chính sách đối với nạn nhân chất độc da cam.

Hội hoạt động trong phạm vi cả nước; có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng.

Hoạt động của Hội – Một số kết quả chính

Hơn 12 năm kể từ ngày thành lập, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các ban, bộ, ngành Trung ương, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, sự phối hợp của các tổ chức chính trị – xã hội, các tổ chức xã hội; sự ủng hộ của cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể và nhân dân các địa phương; với tinh thần tích cực, chủ động, sáng tạo, Hội đã triển khai toàn diện các mặt công tác và đạt được những kết quả quan trọng.

Về hoạt động tuyên truyền

Hơn 12 năm qua, tổ chức hội các cấp đã phối hợp chặt chẽ với cơ quan tuyên giáo, cơ quan báo chí Trung ương và địa phương tiến hành công tác tuyên truyền trong nước và tuyên truyền đối ngoại, giúp cho nhân dân trong nước, người Việt Nam ở nước ngoài và bạn bè quốc tế ngày càng hiểu rõ hơn về cuộc chiến tranh hóa học do Mỹ tiến hành ở Việt Nam là dã man, tàn bạo và gây nên thảm họa da cam lớn nhất trong lịch sử nhân loại. Nỗi đau của nạn nhân chất độc da cam là nỗi đau của dân tộc Việt Nam và cùng là nỗi đau của nhân dân tiến bộ trên thế giới. Nạn nhân chất độc da cam là những người nghèo nhất trong những người nghèo, người đau khổ nhất trong những người đau khổ và họ đang cần, rất cần sự cảm thông, sẻ chia, động viên, an ủi, chăm sóc, giúp đỡ của đồng bào mình và cộng đồng quốc tế.

Nội dung tuyên truyền tập trung vào các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đối với nạn nhân chất độc da cam; về thảm họa da cam và công cuộc khắc phục thảm họa da cam ở Việt Nam; về cuộc đấu tranh đòi công lý của nạn nhân chất độc da cam; về hoạt động của các cấp hội, nhất là công tác chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân; những điển hình tiên tiến cán bộ hội, nhà tài trợ, nạn nhân vượt khó vươn lên; tình cảm của nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế đối với nạn nhân…

Hình thức, biện pháp tuyên truyền đa dạng, phong phú, phù hợp với không gian, thời gian, hoàn cảnh, đối tượng. Những hình thức phổ biến: trang trí trụ sở hội, treo pano khẩu hiệu nơi công cộng; bản tin da cam, trang web; tin, bài, ảnh, ca khúc, thư ngỏ, lời kêu gọi, tuyên bố trên phương tiện thông tin đại chúng; họp báo, gặp mặt, trả lời phỏng vấn; tiếp khách, tiếp phóng viên, thăm hỏi các nạn nhân; chiếu phim, biểu diễn văn nghệ, hoạt động thể thao; tổ chức diễn đàn, hội thảo, mít tinh, diễu hành, đồng hành, lấy chữ ký; trưng bày ảnh hiện vật tại bảo tàng, triển lãm lưu động; cung cấp văn hóa phẩm giới thiệu gương nạn nhân, hoàn cảnh nạn nhân với báo chí, nhà tài trợ; tổ chức sáng tác về chủ đề da cam; phát hành sách, tập san, sách ảnh, tờ gấp, phim…

Nhiều hội tỉnh, thành làm tốt công tác tuyên truyền liên tục trong nhiều năm như: Đà Nẵng, Tây Ninh, Bắc Giang, Bến Tre, Hải Phòng, Quảng Nam, Thái Bình, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi, Thanh Hóa, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Cần Thơ, Cà Mau, Tiền Giang, Đồng Nai, Hà Nội…

Về xây dựng, củng cố, phát triển tổ chức hội

Đến hết tháng 12/2015, tổ chức hội đã được thành lập ở 61 tỉnh, thành phố (3), 593 huyện, quận, 6.341 xã, phường. Tổng số hội viên là hơn 360.000 người.

17 tỉnh, thành phố đã thành lập tổ chức hội ở 100% số huyện, quận, xã, phường, thị trấn là: Thái Bình, Tây Ninh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Thái Nguyên, Cà Mau, Nam Định, Bắc Giang, Quảng Bình, Thanh Hóa, Phú Thọ, Bà Rịa – Vũng Tàu, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi, Đồng Nai, Vĩnh Phúc, Bến Tre.

27 tỉnh, thành phố đã thành lập tổ chức hội ở 100% số huyện, quận là: Gia Lai, Đắc Lắc, Phú Yên, Vĩnh Long, Long An, Bình Phước, Hải Dương, Quảng Trị, Hòa Bình, An Giang, Sóc Trăng, Khánh Hòa, Bắc Ninh, Kon Tum, Thừa Thiên – Huế, Tiền Giang, Hậu Giang, Bạc Liêu, Ninh Bình, Quảng Nam, Bình Thuận, Nghệ An, Hà Nam, Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Cạn, Lạng Sơn.

Quỹ Nạn nhân chất độc da cam/dioxin đã được thành lập ở Trung ương (4), 37 tỉnh, thành hội, 96 huyện, quận và 416 xã, phường.

Về công tác tham mưu đề xuất, tư vấn, phản biện:

Hội đã chủ động phối hợp với các ban, bộ, ngành của Trung ương tham mưu cho Đảng, Nhà nước ban hành các chủ trương về giải quyết hậu quả chất độc hóa học, các chế độ, chính sách đối với người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học; kịp thời phát hiện những bất cập trong thực hiện chế độ, chính sách đối với nạn nhân CĐDC, tích cực đề xuất, kiến nghị với các cấp có thẩm quyền bổ sung, sửa đổi chế độ, chính sách phù hợp với thực tế và điều kiện cho phép. Hội đã tham gia nhiều ý kiến với các cơ quan quản lý nhà nước ban hành các văn bản về chế độ, chính sách đối với những người làm công tác hội.

Các cơ quan Đảng, Nhà nước đánh giá cao những đề xuất, đóng góp của Hội vào nội dung các văn bản về giải quyết hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam và công tác chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam; tổ chức hoạt động của Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt nam như: Thông báo số 292-TB/TW ngày 18/12/2009, Thông báo số 409-TB/TW ngày 6/01/2011, Chỉ thị số 43-CT/TW ngày 14/5/2015, Thông báo số 217-TB/TW ngày 06/11/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng; Quyết định số 651/2012/QĐ-TTg ngày 1/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ; Pháp lệnh số 26/2005/PL-UBTVQH11 ngày 29/6/2005; Pháp lệnh số 04/2012/PL-UBTVQH13 ngày 16/7/2012 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Nghị định số 54/2006/NĐ-CP ngày 26/5/2006, Nghị định số 67/2007/NĐ-CP ngày 13/4/2007, Nghị định số 148/2007/NĐ-CP ngày 25/9/2007,Nghị định số 45/2010/NĐ-CP ngày 21/4/2010, Nghị định số 30/2012/NĐ-CP ngày 12/4/2012, Nghị định số 33/2012/NĐ-CP ngày 13/4/2012, Nghị định số 31/2013/NĐ-CP ngày 9/4/2013 của Chính phủ; Thông tư số 07/2006/TT-BLĐTBXH ngày 26/7/2006 của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Thông tư liên tịch số 17/2006/TTLT-BLĐTBXH-BTC-BYT ngày 21/11/2006 của liên Bộ, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính, Bộ Y tế ; Thông tư 25/2007/TT-BLĐTBXH ngày 25/11/2007 của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội; Quyết định 09/2008/QĐ-BYT ngày 28/02/2008 của Bộ Y tế; Thông tư số 11/ 2010/TT-BNV ngày 26/11/2010 của Bộ Nội vụ ; Quyết định số 68/2010/QĐ-TTg ngày 01/11/ 2010, Quyết định số 30/2011/QĐ-TTg ngày 01/6/2011, Quyết định số 71/2011/QĐ-TTg ngày 20/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ…

Về vận động nguồn lực xã hội và chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân

Vận động nguồn lực để chăm sóc nạn nhân là nhiệm vụ trung tâm thường xuyên của Hội. Các cấp hội đã chủ động, tích cực triển khai nhiều hình thức vận động nguồn lực như: cán bộ hội trực tiếp gặp lãnh đạo cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp; tổ chức các sự kiện; công bố thư ngỏ, lời kêu gọi trên phương tiện thông tin đại chúng; gửi thư kêu gọi đến các tổ chức, cá nhân ở trong và ngoài nước; giới thiệu hoàn cảnh nạn nhân; lập dự án tìm nhà tài trợ; vận động bà con láng giềng, anh em trong dòng tộc trực tiếp giúp nạn nhân…

Tính đến 31/10/2015, Hội đã vận động được gần 1.150 tỷ đồng; trong đó, các tổ chức và các cá nhân nước ngoài ủng hộ gần 90 tỷ đồng. Số tiền ủng hộ thông qua Quỹ nạn nhân chất độc da cam/dioxin Trung ương và các địa phương là gần 668 tỉ đồng; ủng hộ trực tiếp bằng tiền và bằng hiện vật quy ra tiền là gần 482 tỉ đồng.

Chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân, gia đình nạn nhân là sứ mệnh nghĩa tình của tổ chức hội. Hình thức chăm sóc, giúp đỡ ngày càng đa dạng, mang tính bền vững. Các hình thức được áp dụng rộng rãi bao gồm: thăm hỏi, tặng quà; trợ cấp thường xuyên và đột xuất; khám bệnh và cấp thuốc miễn phí; tặng các phương tiện sinh hoạt; hỗ trợ làm kinh tế, cho vay vốn sản xuất và học nghề, học văn hóa; giúp tìm việc làm; làm nhà, sửa nhà; xây dựng cơ sở bán trú, phục hồi chức năng; các cơ sở xông hơi giải độc phục hồi sức khỏe; nuôi dưỡng suốt đời….

Hội đã và đang xây dựng 2 trung tâm bảo trợ xã hội ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. 24 trung tâm thuộc các tỉnh, thành hội đã nuôi dưỡng bán trú, phục hồi chức năng và dạy nghề cho hàng nghìn lượt nạn nhân. Các tỉnh hội Thái Bình, Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Gia Lai đã xây dựng và đưa vào hoạt động các trung tâm xông hơi, giải độc cho nạn nhân đạt kết quả tốt. Riêng Trung tâm của Tỉnh Hội Thái Bình đã xông hơi, giải độc cho hơn 4.000 nạn nhân.

Hội đã hỗ trợ gia đình nạn nhân xây dựng 3.124 ngôi nhà; trợ cấp 780 suất tìm việc làm, 4.137 suất học bổng, hơn 119.000 suất vốn sản xuất, khám chữa bệnh; ủng hộ gần 160.000 lượt gia đình nạn nhân gặp hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khó khăn. Hàng triệu lượt nạn nhân và gia đình nạn nhân được tặng quà trong Ngày vì nạn nhân chất độc da cam 10/8 và Tết Nguyên đán…

Đáng chú ý, ngày càng có nhiều nhà hảo tâm trong và ngoài nước giúp đỡ nạn nhận bằng hình thức trao tặng hiện vật, đầu tư trực tiếp. Chỉ riêng năm 2015, các khoản tài trợ bằng hiện vật, đầu tư trực tiếp không qua Quỹ quy thành tiền là gần 105/267 tỷ đồng.

Về cuộc đấu tranh đòi công lý của nạn nhân chất độc da cam

# Về vụ kiện của các nạn nhân chất độc da cam Việt Nam

Ngày 30/1/2004, Hội Nạn nhân CĐDC/dioxin Việt Nam và một số nguyên đơn gửi đơn tại Toà án sơ thẩm quận Brooklyn, bang New York, Hoa Kỳ kiện 37 công ty hoá chất Mỹ đã sản xuất và cung cấp hoá chất độc cho quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam.

Đây là lần đầu tiên người Việt Nam nộp đơn ra Toà án Mỹ để kiện các công ty Mỹ. Vụ kiện của các nạn nhận Việt Nam là vụ kiện có rất đông nguyên đơn là người nước ngoài tiến hành tại Mỹ, theo luật pháp Mỹ và do quan toà Mỹ xét xử. Đây là vụ kiện chưa có tiền lệ trong lịch sử ngành tư pháp Mỹ.

Vụ kiện kéo dài hơn 5 năm, qua các cấp sơ thẩm, phúc thẩm và ngày 2/3/2009, Toà án Tối cao liên bang Mỹ tuyên bố không thụ lý đơn kiện của các Nguyên đơn.

Việc từ chối thụ lý đơn kiện của Toà án Mỹ là bất công, là sự bất chấp thực tế khách quan. Dư luận Mỹ và dư luận thế giới rất bất bình về thái độ thiên vị và thiếu tôn trọng công lý của Toà án Mỹ – những điều mà Mỹ thường đem đi rao giảng khắp nơi.

Mặc dù Toà án Mỹ từ chối thụ lý đơn kiện của các nạn nhân CĐDC Việt Nam, nhưng vụ kiện đã giành được thắng lợi quan trọng về nhiều mặt.

Trước hết, VAVA đã vượt qua các rào cản đó là sự phản đối của các công ty hoá chất và Chính phủ Hoa Kỳ về nội dung kiện và tư cách của VAVA để đưa vụ kiện ra Toà án Mỹ .

Hai là, vụ kiện đã vạch trần trước dư luận thế giới âm mưu che đậy tội ác của Mỹ trong tiến hành chiến tranh hoá học bằng luận điệu “chỉ dùng chất diệt cỏ để khai quang”.

Ba là, làm cho nhân dân trong nước và thế giới hiểu rõ hơn về thảm hoạ da cam ở Việt Nam; thu hút sự quan tâm của dư luận trong nước, dư luận quốc tế và dư luận Mỹ, hình thành phong trào mang tính quốc tế đấu tranh chống chiến tranh hoá học, đòi Mỹ bồi thường thiệt hại cho nhân dân Việt Nam.

Bốn là, làm cho chính giới lập pháp, hành pháp Mỹ có chuyển biến bước đầu, thừa nhận trên thực tế trách nhiệm của họ thể hiện qua việc chấp nhận phối hợp thanh khiết các “điểm nóng”.

Việc Toà án Mỹ từ chối thụ lý vụ kiện không chấm dứt cuộc đấu tranh đòi công lý của các nạn nhân CĐDC Việt Nam tại Mỹ. Thời hiệu khởi kiện không bị triệt tiêu. Tư cách pháp lý của nguyên đơn Việt Nam đã được Toà án Mỹ thừa nhận. Lý do khởi kiện không bị bác bỏ. Đây là những tiền lệ tư pháp để các nguyên đơn Việt Nam có thể tiến hành đấu tranh pháp lý đến cùng tại Mỹ đề đòi công lý.

Vì những lý do chính trị, pháp lý, xã hội, kinh tế, chính phủ và các công ty hoá chất Hoa Kỳ không dám công khai thừa nhận trách nhiệm pháp lý của họ. Nhưng trên thực tế chính giới Mỹ đã có những động thái chuyển biến bước đầu.

# Về Tòa án Lương tâm Nhân dân Quốc tế

Sau khi Toà án Hoa Kỳ từ chối thụ lý vụ kiện của nạn nhân CĐDC Việt Nam, theo sáng kiến của Hội Luật gia dân chủ quốc tế, Toà án Lương tâm Nhân dân Quốc tế về chất da cam đã được tổ chức tại Paris (Thủ đô Cộng hoà Pháp) từ ngày 16 – 17/5/2009. Dựa trên các điều luật quốc tế, Tòa khẳng định: việc sử dụng dioxin là một tội ác chiến tranh chống loài người. Tòa phán quyết: Chính phủ Mỹ là thủ phạm sử dụng chất dioxin mà hậu quả của nó đối với môi trường Việt Nam có thể coi là “diệt chủng môi trường”; các công ty hóa chất Mỹ là tòng phạm trong các hành động của Chính phủ Mỹ. Chính phủ Mỹ và các công ty hoá chất cung cấp CĐDC phải bồi thường toàn bộ cho các nạn nhân CĐDC và gia đình họ, phải có trách nhiệm làm sạch môi trường, tẩy sạch CĐDC khỏi các vùng đất và nước bị nhiễm độc ở Việt Nam, đặc biệt là tại các “điểm nóng” xung quanh các căn cứ quân sự cũ của quân đội Mỹ.

# Về vụ kiện của bà Trần Tố Nga

Ngày 14/5/2014, bà Trần Tố Nga, một công dân Pháp gốc Việt, nạn nhân chất độc da cam trong chiến tranh ở Việt Nam, nộp đơn kiện 26 công ty hóa chất Mỹ lên Tòa Đại hình Thành phố Evry thuộc Vùng Paris, Cộng hòa Pháp.

Ngày 13/6/2014, Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam ra Tuyên bố kêu gọi Tòa án Evry nhanh chóng hoàn tất hồ sơ, thủ tục để xét xử vụ án bênh vực quyền lợi cho nạn nhân chất độc da cam, bà Trần Tố Nga.

Ngày 9/4/2015, Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam tổ chức họp báo giới thiệu vụ kiện, công bố Thư ngỏ gửi Tòa án Thành phố Evry, các Luật sư tham gia vụ kiện, Hội Luật gia Dân chủ Quốc tế, Hội đồng Hòa bình Thế giới, các lực lượng yêu chuộng hòa bình, công lý và dư luân quốc tế ủng hộ vụ kiện của bà Trần Tố Nga, đòi các công ty hóa chất Hoa Kỳ bồi thường thiệt hại cho bà Nga và các nạn nhân chất độc da cam Việt Nam. Tiếp đó, các tỉnh, thành hội trong cả nước đã có nhiều hoạt động như tổ chức gặp mặt báo chí, quyên góp tiền, ký tên ủng hộ bà Trần Tố Nga, tiêu biểu là các tỉnh Sóc Trăng, Hòa Bình, Tp. Hồ Chí Minh…

Ngày 16/4/2015, Tòa Đại hình Evry triệu tập phiên đầu tiên để các luật sư bào chữa cho các công ty hóa chất Mỹ nộp kết luận của mình về đơn kiện của bà Trần Tố Nga. Cùng ngày, Tòa đã phát giấy triệu tập bà Trần Tố Nga, Luật sư W. Bourdon (Bên nguyên) và tất cả các luật sư của Bên bị đến Tòa vào ngày 18/6/2015 để ấn định thời gian biểu cho việc tranh tụng tại Tòa.

Tuy nhiên, tại phiên tòa ngày 18/6/2015 cũng như các phiên tiếp theo (15/10/2015, 3/12/2015), các luật sư Bên bị đã cố tình tạo ra “sự cố hồ sơ” để kéo dài vụ án bằng cách nói rằng hồ sơ của bà Trần tố Nga trình Tòa chưa đầy đủ và yêu cầu phải có thêm các chứng từ vô lý khác.

Tại phiên tòa ngày 7/1/2016, Tòa Đại hình Evry quyết định triệu tập phiên tiếp theo vào ngày 3/3/2016 và yêu cầu các bên phải xác định lịch trình cho việc tranh tụng tại phiên tòa đó.

Dự báo cuộc chiến pháp lý phía trước là hết sức cam go.

Về hoạt động đối ngoại

Ngay từ khi thành lập, Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam đã xác định hoạt động đối ngoại là một nhiệm vụ của Hội, là một bộ phận của hoạt động đối ngoại chung của Đảng và Nhà nước và đối ngoại nhân dân. Do vậy, Hội đã tích cực tổ chức và đẩy mạnh các hoạt động đối ngoại với hai nội dung: (1) Vận động các nguồn lực để chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam và (2) Đấu tranh đòi công lý cho nạn nhân chất độc da cam.

Từ năm 2011 đến nay, hoạt động đối ngoại của Hội không ngừng mở rộng, ngày càng đi vào chiều sâu.

Ngoài việc duy trì quan hệ với bạn bè truyền thống ở Mỹ, Anh, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…. Hội đã mở rộng quan hệ với nhiều cá nhân và tổ chức nước ngoài ở khắp các châu lục như: Đức, Ba Lan, Italy, Cộng hòa Séc, Argentina, Costa Rica, Mexico, Sri Lanka, Ấn Độ, Singapore, Malaysia…, Hội Nạn nhân Hóa học Halabja của Irắc, Hội Hỗ trợ Nạn nhân Vũ khí Hóa học ở Iran, Nhóm đoàn kết ủng hộ nạn nhân Bhopal vì công lý ở Ấn Độ, Hội đồng Hòa bình Thế giới (WPC)…

Nhiều tổ chức, cá nhân như bà Masako Sakata, Nhà hàng Ristorante Italia Hải Dương với VAVA, Hội Bảo trợ trẻ em Việt Nam nhiễm dioxin Cộng hòa Pháp, Hội Luật gia dân chủ quốc tế (IADL), các luật sư Mỹ, Tổ chức “Đối mặt với thế giới” Anh, Tổ chức F.a.A.O.D Pháp…đã ký kết với VAVA Bản thỏa thuận (MOU) giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam trong việc cấp học bổng, đỡ đầu, cấp vốn, xây nhà và khám chữa bệnh cho nạn nhân.

Nhân kỷ niệm 20 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam  Hàn Quốc (1992 – 2012), với sự hỗ trợ của Hãng truyền thông MBC, Hội đã phối hợp với KAOVA tổ chức cho đoàn 80 nạn nhân da cam Việt Nam sang Hàn Quốc giao lưu và chữa bệnh; đến tháng 11 lại phối hợp tổ chức Chương trình “Đồng hành da cam Hữu nghị Việt – Hàn”, hành trình đi xe đạp xuyên Việt của nạn nhân Việt Nam và Hàn Quốc từ thành phố Hồ Chí Minh ra Hà Nội.

Năm 2014, lần đầu tiên đoàn 4 nạn nhân con em CBB Mỹ thế hệ 2, 3 bị ảnh hưởng chất độc da cam do chị Heather Anne Bowser làm Trưởng đoàn đến giao lưu với nạn nhân chất độc da cam ở nhiều tỉnh, thành phố và ở “điểm nóng” sân bay Biên Hòa. Nhân dịp này, Trung tâm Báo chí, Bộ Ngoại giao tổ chức cho 02 nhà báo Iran đi quay phim về hoạt động của đoàn ở Việt Nam. Hằng năm vào dịp 30/4, Hội Cựu chiến vì hòa bình Chi hội 160 (VFP 160) tổ chức đoàn CCB đi thăm và tặng quà cho nạn nhân ở nhiều trung tâm chăm sóc và phục hồi chức năng cho nạn nhân và gia đình nạn nhân ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.

Trung ương Hội đã tổ chức đón và đưa nhiều các đoàn quốc tế đi thăm và tặng quà cho nạn nhân. Năm 2012 Nghị sĩ Mỹ, ông Robert Filner đến thăm nạn nhân da cam Việt Nam, sau đó là đoàn 7 nhà khoa học và bác sĩ chăm sóc sức khỏe công cộng thuộc Ủy ban khoa học của tổ chức VAORRC do bà Susan Schall làm trưởng đoàn đi thực tế ở nhiều địa phương và được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tiếp. Năm 2013, Giám mục Thomas Gumbleton và bà Merle Ratner đến dự kỷ niệm 40 ký Hiệp định hòa bình Paris và đi thăm một số nạn nhân ở TP Hồ Chí Minh và Thái Bình. Năm 2014, bà Lisa Williams, Trợ lý của ông Eni Faleomavaega, Hạ nghị sĩ Mỹ đến thăm Hội, cam kết sẵn sàng giúp đỡ Việt Nam trong việc khắc phục hậu quả chiến tranh và Đạo luật Da cam. Năm 2015, Hội tổ chức cho bà Masako Sakata đi Lào tìm hiểu về nạn nhân chất độc da cam và nạn nhân chiến tranh do bom mìn chưa nổ gây ra cho nhân dân Lào ở tỉnh Savanakhet; thăm và đánh giá kết quả thực hiện dự án “Hạt giống Hy vọng” do bà tài trợ ở Quảng Trị, TP Hồ Chí Minh, Đồng Tháp, Cần Thơ và An Giang. Năm 2015, lần đầu tiên Đoàn cán bộ cao cấp Cămpuchia do Tướng quân Seang Bun Leang, Chủ tịch danh dự Hội Bảo trợ nạn nhân sau chiến tranh của Cămpuchia đến thăm, học hỏi kinh nghiệm của VAVA về  hoạt động giúp đỡ nạn nhân hóa học và cam kết phối hợp trao đổi đoàn trong tương lai.

Trung ương Hội đã có nhiều hoạt động đối ngoại thiết thực, tham gia nhiều diễn đàn quốc tế ở nhiều nước trên thế giới tạo thành mặt trận ngoại giao nhân dân rộng lớn ủng hộ cuộc đấu tranh đòi công lý cho nạn nhân da cam. Năm 2011, đoàn Lãnh đạo VAVA đi dự dự Hội nghị của Ủy ban thường vụ Hội Luật gia Dân chủ Quốc tế (IADL) tại Costa Rica; năm 2012 dự Phiên họp thường niên lần thứ 20 của Hội đồng Nhân quyền Thế giới tổ chức ở Geneva, Thụy Sĩ. Năm 2012, lần đầu tiên đoàn Lãnh đạo VAVA dự Đại hội nhiệm kỳ của Hội đồng Hòa bình Thế giới tổ chức ở Nepal và được mời phát biểu về vấn đề da cam ở Việt Nam. Năm 2013, đoàn Lãnh đạo VAVA dự Hội thảo “Diễn đàn Xã hội Thế giới” ở Cộng hòa Tunis. Năm 2014, đoàn Lãnh đạo VAVA tham gia Đại hội lần thứ 18 của Hội Luật gia Dân chủ Quốc tế (IADL) ở Vương quốc Bỉ. Năm 2015, Hội đã mời ông Iraklis Isavdaridis, Thư ký thường trực Hội đồng Hòa bình Thế giới (WPC) đến thăm Hội; ông Iraklis Isavdaridis khẳng định WPC tiếp ủng hộ cuộc đấu tranh đòi công lý của nạn nhân chất độc da cam Việt Nam. Năm 2015, đoàn Lãnh đạo và nạn nhân sang Mỹ hoạt động để tranh thủ các bạn bè Mỹ ủng hộ Đạo luật Da cam (HR-2114) và đã tiếp xúc với cơ quan Chính phủ Mỹ, Bộ Ngoại giao, một số Thượng nghị sĩ và Hạ nghị sĩ Mỹ, giới trí thức và các nhà hoạt động xã hội, giúp họ hiểu thêm tình nạn nhân da cam Việt Nam và hoạt động của VAVA, đồng thời kêu gọi Chính phủ Mỹ tham gia vào công việc khắc phục môi trường và chăm lo sức khỏe cho nạn nhân da cam Việt Nam v.v..

Để ủng hộ vụ kiện của bà Trần Tố Nga tại Tòa Đại hình Evry, Paris, Pháp, Hội đã kêu gọi các tổ chức trong nước và nước ngoài giúp đỡ tiền và lấy chữ ký ủng hộ vụ kiện. Những hoạt động này là nguồn động viên lớn để bà tiếp tục theo đuổi vụ kiện các công ty hóa chất Hoa Kỳ.

Từ năm 2011 đến nay, Trung ương Hội và các hội địa phương đã tiếp trên 300 đoàn khách quốc tế và hàng trăm cá nhân đến từ 5 châu lục. Hội vẫn duy trì liên lạc thường xuyên với 30 tổ chức quốc tế ở nhiều nước trên thế giới; tổ chức cho 27 đoàn lãnh đạo Hội và nạn nhân đi hoạt động ở Mỹ, Pháp, Đức, Anh, Panama, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ba Lan, Séc, Cămpuchia, Lào…; đón và tổ chức cho 48 đoàn khách quốc tế vào làm việc với Trung ương Hội và thăm nạn nhân ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.

Hoạt động đối ngoại đã góp phần vận động được khoảng 10% số tiền ủng hộ nạn nhân chất độc da cam của toàn Hội, góp phần vận động các nghị sĩ Mỹ trình Quốc hội Mỹ 3 dự luật ủng hộ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, thúc đẩy các vụ kiện các công ty hóa chất Mỹ ở Mỹ và ở Pháp. Hoạt động đối ngoại của Hội cũng đã góp phần làm tăng thêm uy tín của Hội ở cả trong và ngoài nước; góp phần quan trọng đưa vấn đề da cam thành một chủ đề được quan tâm trong dư luận quốc tế, buộc Hoa Kỳ phải công nhận chất độc da cam là một vấn đề cấp bách phải được giải quyết; tranh thủ được sự ủng hộ về tài chính của một số tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ để khắc phục hậu quả chất độc da cam.

Về hoạt động khoa học

Hội đã phối hợp với Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Trung ương Huế và 28 tỉnh, thành hội ở cả 3 miền Bắc, Trung, Nam điều tra, thống kê, lập hàng ngàn hồ sơ nạn nhân thuộc nhiều đối tượng, nhiều thế hệ và hồ sơ gia đình nạn nhân đặc biệt khó khăn. Phối hợp với 17 tỉnh, thành hội điều tra, thống kê nạn nhân thế hệ thứ 3. Phối hợp với với 11 tỉnh, thành hội lập 330 hồ sơ gia đình nạn nhân đặc biệt khó khăn. Phối hợp với Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga điều tra, khảo sát tình trạng sức khỏe và việc thực hiện chế độ chính sách đối với người bị phơi nhiễm dioxin là cán bộ, chiến sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên quốc phòng và người thân của họ ở Công ty 78, Binh đoàn 15. Phối hợp với VAVA Ninh Bình và Tây Ninh tổng điều tra thí điểm người bị hậu quả chất độc hóa học (theo tiêu chí mới do Bộ Y tế ban hành) cả 3 đối tượng: người tham gia kháng chiến, binh sĩ và viên chức chế độ Sài Gòn cũ và dân thường thuộc 3 thế hệ.

Hoạt động hợp tác khoa học với các nhà khoa học Mỹ, Pháp, Đức, Nhật, Nga và các nhà khoa học trong nước trong việc đánh giá hậu quả chất độc da cam/dioxin đối với sức khỏe con người; phân tích các mẫu sinh phẩm chứa dioxin; cấp vốn, giống và kỹ thuật cho các gia đình nạn nhân trồng cây dó trầm tại điểm nóng dioxin A Lưới. Hợp tác với Tổ chức ABLE châu Á TBD (Mỹ) và EDRT (Australia) triển khai 2 dự án khử độc tại Thái Bình và Thành phố Hồ Chí Minh.

Tham gia 2 hợp đồng Điều tra tâm – sinh lý nạn nhân tại 1 xã dân tộc thiểu số thuộc huyện A Lưới (Đại học Y Hà Nội chủ trì) và một xã đồng bằng Tân Uyên, Bình Dương (Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga chủ trì). Khảo sát tình hình nuôi dưỡng, phục hồi chức năng cho người khuyết tật và nạn nhân chất độc da cam tại Trung tâm Bảo trợ xã hội Thụy An (Ba Vì, Hà Nội), Trung tâm Thiên Phước (Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh). Trung tâm Chùa Ngòi (Bắc Ninh) và Trung tâm phục hồi chức năng (cụm liên xã Điện Thọ, Điện Bàn, Quảng Nam). Soạn thảo tiêu chí nạn nhân để tham gia hội thảo do Bộ Y tế tổ chức. Soạn thảo Đề cương “Lượng giá thiệt hại đối với sức khỏe con người do hậu quả chất độc hóa học/dioxin, theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo 33. Phát hành cuốn “Dioxin trong chiến tranh, công nghiệp và môi trường”…

Từ tháng 8/2012, Hội đã chủ trì Đề tài khoa học cấp nhà nước “Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của chính sách đối với nạn nhân chất độc da cam/dioxin; đề xuất phương hướng, giải pháp chỉnh sửa, bổ sung và hoàn thiện”, mã số KHCN-33.9/11-15. Đề tài gồm 34 chuyên đề, nêu 6 nội dung, 7 giải pháp và 12 kiến nghị cụ thể về bổ sung, sửa đổi, hoàn thiện chính sách đối với nạn nhân chất độc da cam. Đến tháng 1/2016, Đề tài đã được nghiệm thu ở cấp nhà nước . Hội đồng nghiệm thu đánh giá Đề tài đạt loại khá.

Những kết quả của hoạt động khoa học đã được sử dụng vào các mục đích: Chọn nguyên đơn đứng tên đại diện trong các vụ kiện đòi công lý cho nạn nhân chất độc da cam; chọn nạn nhân tiêu biểu tham gia các diễn đàn, giao lưu, hội nghị trong nước và quốc tế; làm căn cứ kiến nghị với Đảng, Nhà nước hoàn thiện chế độ chính sách đối với nạn nhân chất độc da cam; giới thiệu nạn nhân gia đình nạn nhân để các nhà tài trợ, báo chí giúp đỡ, biểu dương…

Về phong trào thi đua “Vì nạn nhân chất độc da cam Việt Nam”

Phong trào thi đua “Vì nạn nhân chất độc da cam Việt Nam” luôn được gắn kết chặt chẽ với việc thực hiện Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, phong trào “Xây dựng nông thôn mới” và là nòng cốt của phong trào “Hành động vì nạn nhân chất độc da cam Việt nam” do Ủy ban Trung ương Mặt trân Tổ quốc Việt Nam phát động trên phạm vi toàn quốc.

Hằng năm, Trung ương Hội cụ thể hóa các mục tiêu thi đua bằng các chỉ tiêu cụ thể. Trên cơ sở đó, các hội thành viên đề ra chỉ tiêu thi đua phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh, khả năng của mình, có tính khả thi.

Từ phong trào thi đua “Vì nạn nhân chất độc da cam Việt Nam” những năm qua xuất hiện nhiều điển hình tiên tiến thuộc nhiều đối tượng khác nhau: tổ chức hội, cán bộ, hội viên, nạn nhân vượt khó, người chăm sóc nạn nhân, các nhà tài trợ, các cơ quan, đơn vị, cán bộ đảng, chính quyền, Mặt trận, đoàn thể…

Thành tích của các tập thể, cá nhân đã được ghi nhận bằng những phần thưởng cao quý.

Ngày 20/4/2011, Ban Bí thư Trung ương Đảng ra quyết định số 11-QĐ/TW tặng Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam bức trướng “Đoàn kết – Nghĩa tình – Trách nhiệm – Vì nạn nhân chất độc da cam

Ngày 31/5/2011, Chủ tịch nước ký Quyết định số 835/QĐ-CTN tặng thưởng Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam Huân chương Lao động hạng Nhì vì đã có thành tích xuất sắc trong công tác tuyên truyền, vận động, chăm sóc và quyên góp, ủng hộ, giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.

6 tỉnh, thành hội được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba là: Thành hội Đà Nẵng, Thành hội Hải Phòng, Tỉnh hội Bà Rịa – Vũng Tàu, Tỉnh Hội Thái Bình, Tỉnh hội Hà Tĩnh, Tỉnh Hội Quảng Ngãi.

3 cá nhân được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba là: bà Nguyễn Thị Hiền, Chủ tịch Thành hội Đà Nẵng; ông Nguyễn Hữu Ý, Chủ tịch Thành hội Hải Phòng; ông Nguyễn Đức Hạnh, Chủ tịch Tỉnh Hội Thái Bình.

2 tập thể được Thủ tướng Chính phủ tặng Cờ “Đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua” là Thành Hội Đà Nẵng và Tỉnh Hội Bình Phước.

22 tập thể được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen là các tỉnh, thành hội: Đà Nẵng, Hải Phòng, Thái Bình, Bà Rịa – Vũng Tàu, Hà Tĩnh, Bắc Giang, Tiền Giang, Thanh Hóa, Cà Mau, Tây Ninh, Quảng Ngãi, Bến Tre, Đồng Nai, Ninh Bình, Nam Định, Quảng Ninh, Tiền Giang, Quảng Nam, Gia Lai, Vĩnh Long, Hà Giang, Tập đoàn Viễn thông Quân đội và Công ty CP Dinh dưỡng Nông nghiệp Quốc tế ANCO

19 cá nhân được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen là: Đại tá Nguyễn Đức Hạnh (Thái Bình), bà Nguyễn Thị Hiền (Đà nẵng), Đại tá Nguyễn Hữu Ý (Hải Phòng), ông Nguyễn Văn Nhân (Bà Rịa – Vũng Tàu), ông Đồng Khánh Vinh (Bắc Giang), Đại tá Quách Thanh Miện (Ninh Bình), ông Trần Thanh Phong (Cà Mau), ông Triệu Đức Thanh (Hà Giang), bà H’Ngia (Gia Lai), bà Võ Thị Hảo (Bến Tre), Đại tá Hồ Bé (Tiền Giang), Đại tá Nguyễn Đình Lộc (Hà Tĩnh), ông Dương Văn Đê (Hà Nội), bà Trương Thị Nở và Lương y Nguyễn Văn Thiệu (Thái Bình), Đại tá Nguyễn Văn Hệ (Hà Tĩnh), Đại tá Phan Thanh Long (Quảng Ngãi), GS. BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng và Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ, Phó Chủ tịch Trung ương Hội.

1.051 lượt tập thể, cá nhân, trong đó có 63 lượt tỉnh, thành hội được Trung ương Hội tặng Bằng khen.

231 tổ chức, cá nhân, trong đó có 33 tổ chức, cá nhân nước ngoài, được Trung ương Hội trao Bằng Tri ân tấm lòng vàng vì nạn nhân CĐDC Việt Nam.

639 cá nhân được Trung ương Hội tặng Kỷ niệm chương “Vì nạn nhân chất độc da cam”.

Hàng nghìn lượt tập thể, cá nhân được Uỷ ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc tỉnh/thành phố, huyện/quận tặng Bằng khen, Giấy khen.

(1) Tên giao dịch quốc tế của Hội là: “Viet Nam Assciation for Victims of Agent Orange/dioxin”, viết tắt là VAVA.

(2) Chủ tịch Hội đương nhiệm là Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; Phó Chủ tịch – Tổng Thư ký: Trung tướng, PGS – TS Nguyễn Thế Lực, nguyên Chánh Văn phòng Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng. Các Phó Chủ tịch: GS-BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ; Trung tướng Hoàng Châu Sơn, nguyên Cục trưởng Cục Dân quân tự vệ, Bộ Tổng tham mưu; Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ, nguyên Tham mưu trưởng Quân khu 7.

(3) 2 tỉnh chưa thành lập hội là Sơn La và Lai Châu.

(4) Quỹ Nạn nhân CĐDC/D Việt Nam (VAVAF) ra mắt hoạt động ngày 20/11/2009.